Bước sang nửa cuối năm 2026, hàng loạt văn bản luật và quy định mới liên quan đến lĩnh vực Hải quan và Xuất Nhập khẩu (XNK) tại Việt Nam chính thức có hiệu lực. Những cải cách này tác động trực tiếp đến quy trình thông quan, hệ thống khai báo dữ liệu số, và địa điểm làm thủ tục của hàng nghìn doanh nghiệp.
Để tránh rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng hoặc sai lệch tờ khai, các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý 4 thay đổi cốt lõi về Hải Quan & Xuất Nhập Khẩu dưới đây.
1.Thay đổi cốt lõi về Hải quan & Xuất Nhập Khẩu: Đồng bộ và áp dụng bộ mã kho, bãi, địa điểm mới
Một trong những thay đổi mang tính kỹ thuật nhưng ảnh hưởng diện rộng nhất chính là việc đồng bộ bộ mã đơn vị hải quan và áp dụng bộ mã kho, bãi, địa điểm mới trên toàn quốc từ ngày 01/7/2026.
Theo Công văn hỏa tốc số 18074/CHQ-GSQL của Cục Hải quan, việc điều chỉnh này nhằm đồng bộ lại dữ liệu quản lý sau khi Nhà nước thực hiện sắp xếp lại các đơn vị hành chính và điều chỉnh địa bàn quản lý.
- Tác động đến doanh nghiệp: Khi truyền tờ khai hải quan, hệ thống có thể báo lỗi hoặc không chấp nhận các mã kho, bãi cũ đã bị thu hồi hoặc thay đổi.
- Giải pháp: Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật danh mục mã mới từ cơ quan hải quan đầu mối. Trường hợp gặp vướng mắc hoặc phát sinh nhu cầu mở lại mã đã thu hồi, cần liên hệ trực tiếp với Chi cục Hải quan quản lý để được hỗ trợ kịp thời, tránh làm chậm tiến độ thông quan.
2. Luật Quản lý thuế mới (Luật số 108/2025/QH15) có hiệu lực thi hành
Nằm trong số 29 đạo luật lớn chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, Luật Quản lý thuế mới mang đến bước ngoặt lớn về mặt số hóa và tối giản thủ tục hành chính thuế XNK.
- Tự động hóa quy trình hoàn/miễn/giảm thuế: Luật mới tạo cơ sở pháp lý vững chắc để tự động hóa hoàn toàn quy trình xét duyệt hồ sơ hoàn thuế, miễn thuế đối với các doanh nghiệp có đủ dữ liệu sạch và đáp ứng tốt các tiêu chí về quản lý rủi ro.
- Kiểm tra thuế dựa trên dữ liệu số: Cơ quan hải quan và cơ quan thuế sẽ dịch chuyển mạnh mẽ sang phương thức kiểm tra dựa trên phân tích dữ liệu lớn (Big Data) thay vì kiểm tra thủ công tại quầy, giúp rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ đối với doanh nghiệp tuân thủ pháp luật tốt.
- Xử lý triệt để nợ ẩn: Luật hoàn thiện cơ chế khoanh nợ, xóa nợ đối với các khoản nợ không còn khả năng thu hồi, giúp loại bỏ tình trạng “nợ ảo”, “nợ treo” trên hệ thống tài khoản của doanh nghiệp.
3. Luật Chuyển đổi số và Luật Thương mại điện tử mới: Siết chặt quản lý XNK xuyên biên giới
Cũng bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, sự kết hợp giữa Luật Chuyển đổi số 2025 và Luật Thương mại điện tử 2025 đặt ra một hành lang pháp lý chặt chẽ hơn cho luồng hàng hóa mua bán quốc tế qua các kênh thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới.
- Định danh người bán và sàn TMĐT: Các sàn TMĐT có yếu tố nước ngoài buộc phải định danh người bán rõ ràng, có cơ chế liên thông dữ liệu trực tiếp với hệ thống Hải quan số để kiểm soát thuế và nguồn gốc xuất xứ hàng hóa.
- Hạn chế hàng giả, hàng nhái từ cửa khẩu: Quy định mới quy trách nhiệm đền bù và xử phạt nặng đối với các bên trung gian nếu để lọt hàng giả, hàng kém chất lượng thông quan vào nội địa. Điều này yêu cầu các doanh nghiệp chuyển phát nhanh và logistics chặng quốc tế phải rà soát kỹ chứng từ đầu vào.
Quy định Hải Quan mới nhất
4. Cập nhật biểu thuế và các quy tắc xuất xứ (C/O) ưu đãi thế hệ mới
Giai đoạn giữa năm 2026 chứng kiến việc siết chặt và làm mịn quy trình cấp cũng như hậu kiểm Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).
- Quy tắc xuất xứ chặt chẽ hơn: Tiếp tục lộ trình thực thi các cam kết quốc tế, các thông tư mới hướng dẫn quy tắc xuất xứ trong các Hiệp định như ASEAN – Hàn Quốc (AKFTA) hay EVFTA đòi hỏi chứng từ tự chứng nhận xuất xứ (dưới 6.000 EUR) hoặc các mẫu C/O ưu đãi phải được khai báo chuẩn xác trực tuyến qua hệ thống của Bộ Công Thương.
- Điều chỉnh thuế suất xuất khẩu: Doanh nghiệp cần cập nhật các sửa đổi bổ sung về thuế suất xuất khẩu đối với một số nhóm mặt hàng tài nguyên, khoáng sản và sản phẩm trung gian (theo các Nghị định bổ sung sửa đổi Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi) nhằm tối ưu chi phí thuế.
Tiêu điểm sắp tới: Quyết định 31/2026/QĐ-TTg áp dụng từ ngày 14/8/2026
Bên cạnh các luật có hiệu lực ngay từ 1/7, các doanh nghiệp XNK cần đón đầu Quyết định số 31/2026/QĐ-TTg (vừa được ký ban hành ngày 29/6/2026) quy định về Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập, có hiệu lực từ 14/8/2026.
Quyết định này quy định rõ 12 nhóm hàng hóa bắt buộc phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập (như rượu, bia, thuốc lá, ô tô dưới 16 chỗ, máy bay, du thuyền, xăng dầu…). Tuy nhiên, điểm tiến bộ là mở ra nhiều trường hợp linh hoạt cho phép người khai hải quan được lựa chọn địa điểm làm thủ tục ngoài cửa khẩu (ICD, kho ngoại quan…) để giải tỏa áp lực cảng biển, tạo thuận lợi tối đa cho sản xuất kinh doanh.
Lời khuyên cho Doanh nghiệp XNK trong giai đoạn chuyển giao
Để thích ứng nhanh với các thay đổi pháp lý từ tháng 7/2026, các nhà quản lý Logistics và bộ phận Chứng từ của doanh nghiệp cần chủ động thực hiện ngay các hành động sau:
- Kiểm tra hệ thống VNACCS/VCIS: Đảm bảo phần mềm khai báo hải quan của doanh nghiệp đã cập nhật toàn bộ bảng mã kho, bãi, địa điểm và mã đơn vị hải quan mới nhất theo hướng dẫn của Cục Hải quan.
- Chuẩn hóa dữ liệu kế toán – thuế: Tận dụng cơ chế tự động hóa hoàn thuế của Luật Quản lý thuế mới bằng cách làm sạch dữ liệu và đảm bảo lịch sử tuân thủ thuế XNK luôn đạt mức “rủi ro thấp”.
- Rà soát chứng từ công nghệ và TMĐT: Nếu doanh nghiệp đang kinh doanh trên các nền tảng số, cần kiểm tra lại các điều khoản khai báo hải quan đối với loại hình chuyển phát nhanh, hàng kho ngoại quan TMĐT để không vi phạm quy định định danh mới.
MN Shipping – Chủ động để giảm thiểu rủi ro
Trong bối cảnh hoạt động thương mại quốc tế ngày càng mở rộng, việc tối ưu quy trình thủ tục hành chính đang trở thành yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Tại MN Shipping, quy trình vận hành của chúng tôi được xây dựng với tiêu chí:
- Kiểm soát chặt từ kho CFS
- Minh bạch tracking container
- Chủ động cập nhật lịch tàu
- Hỗ trợ chứng từ nhanh chóng và chính xác
Không chỉ vận chuyển hàng hóa, đó còn là cách MN Shipping giúp khách hàng tối ưu toàn bộ hành trình logistics quốc tế một cách an toàn và ổn định hơn.
Nguồn: Tổng hợp
